Visie Klaas Kroot

Klaas Kroot pleit voor meer ruimte voor financiering

Nog voor mijn sabbatical en rondreis heb ik aangegeven hoe ik tegen het komende halfjaar aankeek. Ik verwachtte een tijd vol hobbels en bancaire uitdaging. Het is prettig te zien dat mijn kreten Brussel hebben bereikt. De te strenge regels voor kredietverstrekking hebben een langere invoerperiode gekregen. De vraag is of daarmee het financieringsprobleem is opgelost. Het antwoord is nee. Het is helaas slechts een druppel op een gloeiende plaat. 

Door Klaas Kroot
De spelregels van Basel III behelzen onder meer het aanhouden van meer ‘echt eigen vermogen' (winstreserves) door banken. De tijdslijn voor de toepassing van die strenge eisen mag dan verschoven zijn naar respectievelijk 2014 en 2019, de banken zullen er uiteindelijk toch aan moeten voldoen. Daar komt nog bij dat de formele invoering misschien uitgesteld is, de ratingbureaus, beleggers en de publieke opinie meten de banken nu al op basis van de toekomstige voorwaarden.

Schaars eigen vermogen
De verplichte drang naar eigen vermogen zorgt voor een omgekeerd stelsel van wat wenselijk is. Als banken verplicht worden meer winst aan te houden, hebben ze twee opties: meer winst maken of minder winst uitkeren. Eigen vermogen is enorm schaars waardoor minder winst uitkeren voor de verstrekker van het eigen vermogen geen optie is. De enige mogelijkheid, en ook de makkelijkste, is meer gaan verdienen aan financieringen en dus de klanttarieven te verhogen.
Doordat banken nevenactiviteiten afstoten en het geld met hun core business - geld verstrekken - moeten verdienen, stijgen de tarieven. Het positieve effect van het toenemen van het vertrouwen tussen banken wordt volledig teniet gedaan door de nieuwe en strenge eisen van Basel III.

Buffer door ledencertificaten
Een tweede bron van wantrouwen is het verschil in uitzettingen onder de zwakke eurolanden. Zeg maar Ierse en Griekse staatsleningen. Als het vertrouwen tussen de banken onderling is toegenomen en ze weer makkelijker en goedkoper geld aan elkaar lenen, zou je verwachten dat de klanttarieven dalen. Toch blijkt uit de praktijk dat naast de geringe stijging van EURIBOR en kapitaalmarktrente de klanttarieven stijgen. De oorzaak is duidelijk: gebrek aan eigen vermogen en de wens om meer winst/meer eigen vermogen te generen.
Rabobank maakt hier handig gebruik van. Enerzijds doordat ze geen aandeelhouders hebben die rendement op hun ingebrachte vermogen verlangen, anderzijds doordat hun ledencertificaten dusdanig gemodificeerd zijn dat ze hiermee een extra buffer creëren. Heel knap van Rabo-topman Bert Bruggink dat het hem lukt dit semi-eigen vermogen door Brussel afgestempeld te krijgen als echt eigen vermogen.

Basel III op de schop
Compliment voor Rabobank, maar opmerkelijk is het wel. De door ING uitgegeven perpetuals, waarbij de rente niet opeisbaar is en waarvoor daardoor een heel hoge vergoeding moet worden betaald, zijn een look a like van de ledencertificaten. Maar de perpetuals tellen niet mee als eigen vermogen. Wat betekent dit voor de concurrentieposities van banken? Staatsbanken? Banken die worden voorgetrokken? Dit moet de aandacht krijgen van de centrale banken en politiek.
Wat mij betreft is er maar één oplossing: Basel III op de schop en op naar Basel IV. De EU-lidstaten en de centrale banken zullen versneld een beleid moeten invoeren dat zorgt dat banken juist worden gestimuleerd meer en hogere financieringen te verstrekken.

Dynamisch model
Hoe dit gerealiseerd kan worden? Het huidige Basel III leunt in mijn ogen te zwaar op het verleden en op zekerheden. Men stimuleert banken databases te vullen over periodes van tientallen jaren. Als het tien jaar goed gaat, betekent dit dat banken ongebreideld kunnen groeien. Krijg je een paar slechte jaren, dan kunnen de banken steeds minder.
De oplossing is een meer dynamisch model dat gestoeld is op de toekomstverwachting van de markt en waarbij de performance van het specifieke bedrijf een rol speelt. Met Basel III steunen banken voor meer dan de helft op de door de bank verworven zekerheden. De liquiditeitspositie, het werkkapitaal en het monitoren hiervan bijven onderbelicht. Ik hoop dat Europa zijn ogen opent en versneld gaat sturen op toekomst. Er moeten aangepaste kredietregels komen en dus een Basel IV.

Werkkapitaal, marktkennis, beheer en sturing op kengetallen, dat wordt dus de toekomst voor de komende jaren. Dit geldt voor de bedrijven die een financiering aanvragen of willen behouden, maar het geldt zeker ook voor bankiers.

FOI is klaar voor deze toekomst.